Alois Nebel #1 - Biały Potok

Komiks Alois Nebel ukazywał się w Czechach w trzech tomach w przeciągu trzech lat. Pierwszy tom Bily Potok (Biały Potok) wydano w 2003 roku. Następnie ukazał się Hlavni nadrazi (Dworzec główny) w 2004, a rok później Zlate Hory (Góry Złote). W 2006 roku wydano wszystkie części razem i dodano alternatywne zakończenie. W połączeniu ze scenariuszem Rudisa Alois Nebel to świetny komiks realistyczny, obyczajowy i w sporym stopniu historyczny. Rudis studiował historię oraz germanistykę i bardzo obecna jest w komiksie wrażliwość na dramatyzm ludzkiego losu i znajomość niemieckiej kultury. Nie tylko jej jednej zresztą, bowiem akcja komiksu toczy się w dużej mierze na polsko - czeskim pograniczu, na terenach, które kilkakrotnie zmieniały swoich właścicieli, a każdy z nich odcisnął tam swoje piętno. Jako scenarzyście udaje się Rudisowi w pełni skonstruować dramaturgię fabuły, a wraz z Jaromirem zajmująco i błyskotliwie całą rzecz wyreżyserować.
Tytułowy bohater to pracownik czeskich kolei. Jego losy odgrywają się na tle historii dwudziestowiecznej Czechosłowacji, a od 1993 roku Czech. Dziadek Aloisa, podobnie jak i ojciec, byli kolejarzami i mieli okazję być świadkami dynamicznego rozwoju tego środka komunikacji. Alois Nebel urodził się w 1948 roku. To w historii Czechosłowacji data znamienna, bowiem wtedy właśnie w wyniku tzw. "wydarzeń lutowych" władzę objęli komuniści. Nebel również wstąpił do partii choć, jak sam dodaje, jest również katolikiem. Na pytanie, czy te dwie postawy da się połączyć, odpowiada sam przed sobą, że po prostu jest złym komunistą i złym katolikiem. Trudno się jednak dziwić bardziej duchowym, sprzecznym z marksistowskim materializmem skłonnościom Aloisa, skoro obdarzony jest zdolnością widzenia we mgle wydarzeń i pociągów, które już dawno odeszły w przeszłość. Mgła, rzecz pozornie ulotna, to jednak jest ona charakterystycznym elementem atmosfery komiksu. Autorzy podpowiadają, że nazwisko bohatera oznacza po niemiecku "mgłę", natomiast czytane wspak oznacza "życie". Wykorzystując tą podpowiedź można powiedzieć, iż to w środkowoeuropejskiej mgle czasu, wydarzeń i ludzi toczy się los Aloisa Nebla. Los, który przez spotkania z tym co napotyka jest wciąż kierowany przez zdarzenia niczym zwrotnice na kolejne tory swego biegu.
Na zakończenie należało by wspomnieć o karierze jaką Alois Nebel robi w czeskim ekosystemie medialno-artystycznym. W tygodniku "Reflex", porównywalnym do polskiego "Przekroju", ukazują się osobne epizody Aloisa Nebla. Ich akcja toczy się w Białym Potoku i dotyczy codziennych spraw rejonu polsko - czeskiego pogranicza. Polacy są zresztą w samym komiksie licznie obecni, natomiast w odcinkach Nebla w "Reflexie" pojawiły się dodatkowo nowe sylwetki naszych rodaków. Jedną z ciekawszych jest młody ksiądz, którego czeska miejscowość otrzymała z polskiej strony granicy w zamian za piłkarza. Swoją drogą zjawisko pracy polskich księży na terenie Czech, zwłaszcza pogranicza jest faktem i przybrało pokaźne rozmiary.
I bez tego bogatego repertuaru zdaję się, że do pociągów pod specjalnym nadzorem dołącza tym samym niknący w melancholii środkowoeuropejskich dworców skład z Aloisem Neblem. To pociąg, któremu trudno się oprzeć, natomiast podróż nim sprzyja zadumie, kiedy trzymając w ręku komiks patrzymy jak wszystko zostaje w tyle?
Michał Słomka
Tłumacz opowieści graficznej ,,Alois Nebel"
Autor projektu CENTRALA - Central Europe Comics Art