Zebrane tu baśnie i opowieści zen z Japonii, Chin, Indii i Tybetu kryją w sobie myśl znacznie starszą niż chrześcijaństwo. Henri Brunel przystosował ją do naszej wrażliwości, biorąc na siebie rolę pośrednika między Wschodem i Zachodem. Czytelnik znajdzie tu zarówno odmienne spojrzenie na świat, jak i bezcenną przyjemność czytania. Szczególnie wtedy, gdy barwne, pełne humoru i czułości opowieści ilustrują proste szczęście płynące z doświadczenia życia.
Recenzja "Gazeta Wyborcza"
Aneta
Pierzchała
Więcej o recenzencie
Opowieści te wytrącają ze schematów myślenia i namawiają do samodzielności sądów i uwagi. Jest w tych historiach oddech wolności i radość.
Tytułowe opowiadanie z książki francuskiego nauczyciela hatha-jogi Henri Brunela "Budda i kwiat" nawiązuje do kazania wygłoszonego na górze Sępa: Kiedy wokół Buddy zebrali się uczniowie spragnieni wyjaśnienia najgłębszego sensu nauki, mistrz wziął do ręki pospolity kwiat, obrócił go w palcach i uśmiechnął się. Tylko tyle.
Buddyzm dobitnie wskazuje na to, co konkretne i namacalne, ponad tym co abstrakcyjne i pojęciowe. Polski tytuł książki dobrze to oddaje - chwyta równocześnie to, co wieczne (Budda) i to, co ulotne, śmiertelne (kwiat). Te pozornie nieporównywalne kategorie, jak mocno podkreśla się w buddyzmie, są ze sobą tożsame. Paradoks?
Być może z naszego punktu widzenia absurdalne jest szukanie wolności w zamiataniu ulic czy "pogłębianie duchowości" podczas zmywania naczyń, ale mistrzowie zen, na których często powołuje się autor, podkreślają wagę codziennych czynności na drodze do Oświecenia ("Zjadłeś. Pozmywaj po sobie naczynia" - mawiał do ucznia mistrz).
Czaple i żółwica
Brunel miał dobrych, lubiących konkret i zwięzłość nauczycieli (mistrzowie zen mawiają, że ględzenie bywa zgubne i należy trzy razy pomyśleć, zanim otworzy się usta) i może dlatego jego krótkie opowieści zapadają w pamięć. Inspirowane są różnymi źródłami, m.in. sztuką japońskiego teatru no, opowieściami chińskimi i tybetańskimi, koanami.
Można z tych historii czerpać naukę, jak nie oślepnąć na rzeczywistość. Mówi się o pułapce stawianych sobie celów, które każą żyć przyszłością, a znieczulają na to, co tu i teraz. Dla ludzi Zachodu chwalących konsekwencję w działaniu może być to zaskakujące. "Jeśli spotkasz Buddę - zabij go" - czytamy u Brunela słynne powiedzenie zen bliskie myśli, że "świętym można być tylko wtedy, jeśli zapomni się o świętości".
Dla buddyzmu charakterystyczna jest też nauka o tym, że nasze "ja" jest tylko iluzją, a drażliwość na punkcie tej iluzji kończy się tak, jak w pewnej alegorycznej historyjce: W bajorze żyły sobie zgodnie dwie poczciwe czaple i gderliwa żółwica. Kiedy bajoro wyschło, czaple postanowiły uratować sąsiadkę. Wzięły kij w dzioby, a żółwica chwyciła go pośrodku zębami. "Patrzcie na tę żółwicę, jaka sprytna - krzyczeli, widząc to, wieśniacy - kazała się nieść czaplom". Żółwica upajała się komplementami. Wtem jakiś pastuch krzyknął: - Spójrzcie na czaple, niosą sobie tę klępę na wieczorny posiłek. Żółwica otworzyła pysk, żeby powiedzieć: - Ty głupcze! Ale ledwo puściła kij, roztrzaskała się o skały.
Nikt, który więzi
Historie spisane przez Brunela mają swoje korzenie w obcej Zachodowi filozofii, która inaczej pojmuje byt (zasadą rzeczywistości w buddyzmie jest Pustka). Abstrahując od filozofii - bije z tych opowiastek imponująca wiedza i intuicja psychologiczna czytelna na Wschodzie i Zachodzie. - Mistrzu, wskaż mi drogę wyzwolenia! - A któż cię więzi? - Nikt. - No to, czemu prosisz o wyzwolenie?
Opowieści te wytrącają ze schematów myślenia i - co charakterystyczne dla buddyzmu, szczególnie dla buddyzmu zen - namawiają do samodzielności sądów i uwagi, która każdą rzecz każe widzieć w jej niepowtarzalnym kontekście. Jest w tych historiach oddech wolności i radość.
Wyrzuciłem maleńką rzecz zwaną "ja" i stałem się olbrzymim światem - czytamy. Brunel "żegna" nas obrazem (banalnym? głębokim? - każdy musi ocenić sam) dwóch szacownych mnichów, którzy - spotkawszy się w pewien deszczowy wieczór na drodze do Edo - zaśmiewają się do rozpuku.
(31 z 32 uznało tę recenzję za pomocną.)
Oceń recenzję. Czy jest przydatna?:
Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.
Zgłoś nadużycie
Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji