Europa. Rozprawa historyka z historią

Recenzja-Rzeczpospolita - Europa zatrzymana w pędzie

KRZYSZTOF MASŁOŃ  Więcej o recenzencie

Norman Davies powiada przekornie: "Z europejską historią jest jak z wielbłądem: zamiast próbować go zdefiniować, praktyczniej jest go opisać". Największą korzyść z takiego podejścia do sprawy brytyjskiego historyka mają czytelnicy. Co nie znaczy, że lektura "Europy. Rozprawy historyka z historią" jest lekka, łatwa i przyjemna, choć tę książkę (a właściwie księgę, bo dzieło liczy 1400 stron i waży prawie dwa kilogramy) czyta się jednym tchem.

Autor pozbawia czytelników "Europy", wszystko jedno, w jakim kraju żyjących, bardzo wielu złudzeń. Podważa mity, z nie skrywaną satysfakcją punktuje wszelkie uproszczenia, przemilczenia i zwykłe fałsze, od których się roi w historii nauczanej w szkołach, a także - niestety - na uniwersytetach.

Ponieważ najbardziej "oberwało się" od Daviesa historykom anglosaskim, nic dziwnego, że właśnie w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych odezwały się głosy, że nowa praca autora "Bożego Igrzyska" powstała w opozycji przeciwko anglocentryzmowi prezentowanemu przez zachodnich naukowców, w rzeczywistości odwraca proporcje, na domiar złego grzesząc nadmiernymi sympatiami propolskimi.

Rozsądnie i z umiarem

Norman Davies, choć nie ukrywa swojej przyjaźni dla Polski i Polaków, nie jest bynajmniej wobec naszych dziejów bezkrytyczny. Jego oceny tych rozdziałów naszych dziejów, kiedy np. do głosu dochodził polski nacjonalizm, są jednoznaczne. Autor "Europy" namawia do umiaru i rozsądku przy ferowaniu sądów o najbardziej nawet tragicznych wydarzeniach. Tak m.in. czyni opisując zbrodnie, jakie miały miejsce na Wołyniu, gdzie na wiosnę 1943 r. zginęło 40 tysięcy Polaków. Zginęli oni z rąk ukraińskich, ale świat zachodni o tym nie wie, gdyż przyjęto, że wszystkich zbrodni w Europie Wschodniej dokonali hitlerowcy. Oskarżanie Ukraińców przez Polaków o współpracę z Niemcami mija się z celem. W końcu Polacy współpracowali z Armią Czerwoną, a w Schupo nie brakowało Polaków ze Śląska. O sporach terytorialnych, jakich nie brakuje między państwami, których granice ustalili Stalin, Roosevelt i Churchill, najmądrzej powiedziała hrabina Marion D?nhoff, redaktor naczelny, a później wydawca "Die Zeit": "Najwyższą formą miłości jest chyba taka miłość, która nie łączy się z posiadaniem", wyrażając zarazem nadzieję, że jej rodzinne Prusy Wschodnie są piękne jak kiedyś.

Ale też w jednej z 301 zawartych w "Europie" tzw. kapsułek (niewielkich rozmiarów opracowań dotyczących różnorodnych kwestii, nie tylko politycznych, ale i kulturowych, społecznych, obyczajowych) zatytułowanej "Elsass" podkreśla Norman Davies, jak wiele mają ze sobą wspólnego: Strasburg, Lwów, Wrocław i Kijów. Wszystkie te miasta - czytamy - "Były kosmopolitycznymi stolicami wielonarodowych dzielnic lub krajów i dla wszystkich roszczenia narodowościowe jednej ze społeczności, z wyłączeniem innych, okazały się jednakowo destrukcyjne".

Norman Davies podważa anglo-amerykański (a i francuski) schemat historii, w myśl którego "wspólnota atlantycka" stanowi szczyt postępu w rozwoju ludzkości, w II wojnie światowej Dobro zwyciężyło Zło, wszyscy walczący po stronie Hitlera to kolaboranci, ZSRR był strategicznym sprzymierzeńcem, którego dążenie do bezpieczeństwa usprawiedliwia dominację nad "zacofanym Wschodem". Tym mocniej akcentuje wszystkie fakty, które zadają kłam takim obiegowym opiniom. Nie da się pogodzić z nimi ani Katynia, ani bombardowania Drezna, ani żołnierzy armii Własowa i innych formacji wojskowych wydawanych Sowietom po wojnie przez alianckich sojuszników - na śmierć...

(3 z 3 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Nowy sposob pisania o historii

Slawomir Gorski

Już dawno chciałem wyrazić swój zachwyt nad ta wspaniałą lekturą, ale moje zdolności literackie nie pozwoliłyby mi oddać tego, co chiałem napisać. Aż tu nagle ktoś to zrobił w moim imieniu (choć nie uzgadniając tego wcale ze mną). Choć poprzednia recenzja nie jest niestety napisana przeze mnie, to zgadzam się z każdym słowem w niej zawartym .

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Wspaniałe, po prostu wspaniałe. (2001-06-27)

Mariusz Widawski Zostań recenzentem Merlin.pl.Podziel się swoją opinią i zdobywaj piórka!  Więcej o recenzencie

Dzieło to wielkie. W każdym pojęciu tego słowa. Ma podtytuł „Rozprawa historyka z historią” – zaiste zwyciężona Europa padła Daviesowi do stóp i wyznała długo skrywane tajemnice. A ten opisał jej dzieje ciekawie, językiem jasnym, a zarazem wykwintnym, z prostotą właściwą pisarzom starożytnego Rzymu. By nie znudzić najbardziej niechętnego historii czytelnika, naszpikował tekst krótkimi wstawkami, „kapsułkami” wiążącymi się z głównym nurtem narracji, lecz będącymi ciekawostką, kuriozum, chwilą wytchnienia. Każda taka kapsułka to punkt widzenia, zdarzenie, pozwalające inaczej spojrzeć na całość. A całość jest majestatyczna. Dzieje Europy, pokazane nie jako omówienie szeregu faktów, obrazów historycznych, lecz raczej jako strumień dziejów, który tu pieni się i szumi, ówdzie zda się zawracać, w innym miejscu leniwie posuwa się naprzód. Lecz autor podkreśla, iż i brzeg wschodni, i zachodni, boczne odnogi, rozlewiska, to dalej ten sam jeden żyjący organizm. Historia Europy pokazana została z możliwie wielu punktów widzenia. Historyk starał się przywrócić zjawiskom właściwe proporcje, uczciwie oddać każdemu, co mu się należy, niezależnie czy dobre, czy złe. Dzięki wszestronności, niesamowitej wprost erudycji Daviesa, dowiadujemy się o życiu w Europie. Nie o faktach, datach, ważnych wydarzeniach (to znaczy o tym też), ale przede wszystkim jak żyli ludzie, jak kształtowali swój los i, o ile da się to określić, jak myśleli. Część z mądrości historyka przechodzi wraz z lekturą na czytelnika, zwiększając z kolei jego wiedzę i erudycję. W niektórych środowiskach jest to odbierane jako zjawisko pozytywne i powinno zachęcić co kulturalniejszych czytelników do kupienia „Europy”. Książkę tę czyta się jak powieść sensacyjną (w odróżnieniu od wielu powieści, które czyta się jak podręczniki), tezy i wnioski autora odbiegają niekiedy od akademickiego wykładu dziejów, co pozwala traktować lekturę „Europy” jako intelektualną przygodę. W końcu możemy odbierać to dzieło jako źródło wiedzy o Europie, której nigdy nie opuszczaliśmy, a do której mamy ponoć wrócić. Pozostaje mi tylko żałować, że mogę przyznać jedynie 5 merlinów, bowiem książka jest wybitna.

(1 z 1 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Bardzo dobra książka (2000-10-22)

Łukasz Szymański  Więcej o recenzencie

"Europa" to bardzo dobrze napisana książka, czyta się ją przyjemnie i szybko. Nie jest typową monografią historyczną - jest oryginalna i ciekawa. Zamieszczone w tekście "pigułki" interesująco opisują najciekawsze wątki historii. Jednak jeżeli np. przygotowujesz sie do matury, to może okazać się ona jedynie książką pomocniczą - nie zawiera dat i opisów procesów historycznych krok po kroku. Mimo to wszystkim sredecznie ją polecam!

(1 z 1 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Ta książka ujmuje za serce.

Alicja Białecka

Lepszej książki od "Europy" Davisa nie ma i nie będzie. Świetne są przepisy kulinarne ludzi prehistorycznych (gdyby nie te składniki, można by je wykorzystać w kuchni)."Europa" jest nie tylko książką historyczną, opowiada też o życiu ludzi zwykłych i niezwykłych.

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji