SPIS TREŚCI

Józef Bachórz

Pozytywizm

Wydawnictwo: Stentor
ISBN: 83-86018-34-8




Rozdział I NA POGRANICZU Z ROMANTYZMEM
Nazwa "pozytywizm" - Rówieśnicy - Geografia literacka - Nadciąganie zmian przed rokiem 1893 - Przedburzowcy

Rozdział II BIĆ SIĘ CZY NIE BIĆ?
Młodzi i starzy - "czerwoni" i "biali" - Co na to autorytety literackie? - Rachunki po klęsce

Rozdział III FILOZOFOWIE I UCZENI
Szukanie drogowskazów - Napoczątku był Comte - Mill: utylitaryzm - Spencer: ewolucjonizm i organicyzm - Scjentyzm, czyli nadzieja w nauce

Rozdział IV POLSKIE DROGI FILOZOFII
Kilka uwag ogólnych - Początki, czyli atak na romantyzm - Scjentyzm i duchy: Julian Ochorowicz - Praca u podstaw - Co to jest praca organiczna? - Prus doradza, jak ulepszyć świat - Przymieszki socjalizmu

Rozdział V PROGRAMY I DEBATY LITERACKIE
"Stara" i "młoda" prasa - My i Wy - Kłopoty z rymotwórcami - Asnyk: apel o kompromis - Program prozy tendencyjnej - Poetyka prozy tendencyjnej


Rozdział VI "GAZECIARZE" I FELIETONY
Świetny rozwój prasy - Ilustracje - Nowość znakomita: felieton - Najwybitniejsi felietoniści - Z warsztatu mistrza Prusa - Litwos i Poseł Prawdy, czyli wielcy pod pseudonimami - Powroty po latach

Rozdział VII POZYTYWISTYCZNY PARNAS
Kilka uwag o parnasizmie - Asnyk - Konopnicka - Awanse bezimienne

Rozdział VIII REALIZM I NATURALIZM Czym miał być realizm? - Poetyka utworów realistycznych - Co mówił Taine? - Realizm był i wcześniej, czyli o Balzaku - Stenhal i Dickens - Aż do naturalizmu - Najbardziej pożądane gatunki literackie

Rozdział IX SĄSIEDZTWA LITERATURY
Malarze też ukazują realniej - zachwycające podobieństwo, czyli fotografia - W teatrze

Rozdział X DOSTOJEWSKI
Nasze problemy z Rosją - Droga Dostojewskiego do arcydzieła - Zbrodnia i kara

Rozdział XI SIENKIEWICZ I HISTORIA
Obecność dziejów nieustanna - Narodziny nowego pisarza - Historia w Potopie - Epos - Przygody i miłość - Świat wartości bohaterów Potopu - Polska jako przedmurze - Po Trylogii - Sława i spór

Rozdział XII W KORCZYNIE I BOHATYROWICZACH
Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej - geneza -- Chwała zwyciężonym -- Te miejsca naprawdę istnieją -- Ludzie: kłótnie i zgoda -- Kobieta, miłość i "sprawa"

Rozdział XIII POWIEŚCI PRUSA
W drodze do powieści. Na przykład Kamizelka - Zamiar: pisać inaczej niż Sienkiewicz
LALKA
Recenzenci trochę się pogubili - Jeszcze o kompozycji - Teatr świata? - Wokulski - Panna Izabela i miłość fatalna - O politykowaniu - Nieco o humorze Prusa
PO LALCE

Rozdzial XIV TEMATY
Chłopi i wieś - Żydzi - Dzieciństwo - Miasto - Kolej żelazna

Rozdział XV NA POGRANICZU Z MŁODĄ POLSKĄ
Lata równoległości - Wobec następców - Co nam zostało z ich pracy? Antologia

TEKSTY DO ROZDZIAŁU I: NA POGRANICZU Z ROMANTYZMEM
Józef Szujski: Poetyczni młodzieńce
Jan Dobrzański: Zapiski literackie. Precz z rymopisami, weźcie się do prozy!
Michał Bałucki: Nasze grzechy
Michał Bałucki: Przegląd piśmienniczy

TEKSTY DO ROZDZIAŁU II: BIĆ SIĘ CZY NIE BIĆ?
Felicjan Faleński: Zapłata po pracy
Z Teki Stańczyka
Józef Szujski: Obłąkani (ballada z roku 1863)
Bolesław Prus: Omyłka

TEKSTY DO ROZDZIAŁU III: FILOZOFOWIE I UCZENI
John Stuart Mill: Co to jest utylitaryzm

TEKSTY DO ROZDZIAŁU IV: POLSKIE DROGI FILOZOFII
Aleksander Świętochowski: Praca u podstaw (ogólne jej pojęcie)
Ludwik Krzywicki: Idea a życie

TEKSTY DO ROZDZIAŁU V: PROGRAMY I DEBATY LITERACKIE
Eliza Orzeszkowa: Kilka uwag nad powieścią
Piotr Chmielowski: Utylitaryzm w literaturze
Aleksander Świętochowski: My i Wy
Julian Ochorowicz: Naprzód!
Adam Asnyk: Dzisiejszym idealistom
Adam Asnyk: Do młodych


TEKSTY DO ROZDZIAŁU VI: "GAZECIARZE" I FELIETONY
Marceli Motty (Wojtuś z Zawad): De omnibus rebus et quibusdam aliis
Jan Lam: Z Kronik lwowskich
Bolesław Prus: Kronika tygodniowa
Bolesław Prus: Wieża paryska
Antoni Słonimski: Kroniki tygodniowe Prusa
Henryk Sienkiewicz: Listy z podróży do Ameryki. Pobyt w New Yorku

TEKSTY DO ROZDZIAŁU VII: POZYTYWISTYCZNY PARNAS
Felicjan Faleński: Zakończenie
Felicjan Faleński: Meandry (59, 86)
Adam Asnyk: [Między nami nic nie było...]
Adam Asnyk: Daremne żale
Adam Asnyk: Letni wieczór
Adam Asnyk: Nad głębiami (I, XXI, XXII)
Maria Konopnicka: [A kto ciebie będzie złotem...]
Maria Konopnicka: [Oj, szumi pole...]
Maria Konopnicka: [A jak ciebie...]
Maria Konopnicka: [A jak poszedł król na wojnę...]
Maria Konopnicka: Kubek
Maria Konopnicka: Rota
Bolesław Czerwieński: Czerwony sztandar

TEKSTY DO ROZDZIAŁU VIII: REALIZM I NATURALIZM
Eliza Orzeszkowa: O powieściach T. T. Jeża z rzutem oka na powieść w ogóle
Piotr Chmielowski: Młode siły
Bolesław Prus: Farys
Bolesław Prus: Ogniem i mieczem, powieść z lat dawnych Henryka Sienkiewicza
Tadeusz Żeleński (Boy): "Cudzoziemka"


TEKSTY DO ROZDZIAŁU XI: SIENKIEWICZ I HISTORIA
Henryk Sienkiewicz: O powieści historycznej
Witold Gombrowicz: Sienkiewicz
Stanisław Bortnowski: Zdumiewająca popularność Sienkiewicza


TEKSTY DO ROZDZIAŁU XII: W KORCZYNIE I BOHATYROWICZACH
Czesław Miłosz: Rozbieranie Justyny
Eliza Orzeszkowa: Osoby [mające wystąpić w powieści Nad Niemnem]

TEKSTY DO ROZDZIAŁU XIII: POWIEŚCI PRUSA
Stanisław Brzozowski: Bolesław Prus

TEKSTY DO ROZDZIAŁU XIV: TEMATY
Michał Bałucki: Dla chleba
Maria Konopnicka: Wolny najmita
Wiktor Gomulicki: "El mole rachmim..."
Wiktor Gomulicki: Balkon
Józef Ignacy Kraszewski: [Wrażenia z podróży koleją w latach 1858-1864]


Tablice chronologiczne
Indeks rzeczowy
Indeks ważniejszych nazwisk
Objaśnienia do ilustracji

Indeks rzeczowy

agnostycyzm
asymilacja Żydów

barokowa tradycja (por. sarmatyzm)

cenzura

darwinizm
dramat


emancypacja kobiet
epos (epopeja)
ewolucjonizm

felieton (kronika)

gawęda

humoreska

impresjonizm

kronika zob. felieton

list
- z podróży

mesjanizm
mistycyzm
Młoda Polska (por. modernizm)
modernizm (por. Młoda Polska)
monizm przyrodniczy

naturalizm
neoklasycyzm
nowela

obiektywizm zob. przedmiotowość
obrazek
okcydentalizm (zapadniczestwo)
organicyzm (Spencerowski)


panslawizm
parnasizm
polifoniczność
powieść
- eksperymentalna
- historyczna
- panoramiczna
- studium
- w odcinkach
- współczesna
praca organiczna (organicyzm, organicznikostwo)
praca u podstaw
prawdopodobieństwo
przedmiotowość (obiektywizm)

realizm
- moralistyczny
reportaż
romantyzm

sarmatyzm (por. barokowa tradycja)
scjentyzm
socjalizm
sonet
symbolizm
szkic powieściowy
Szkoła Główna

tendencyjność (tendencja, literatura tendencyjna)
typowość

weryzm
western

utylitaryzm

zapadniczestwo zob. Okcydentalizm Indeks ważniejszych nazwisk

Andriolli Michał Elwiro
Asnyk Adam: Nad głębiami
Balzac Honoré de (Honoriusz Balzak): Ojciec Goriot
Bałucki Michał
Brandt Michał
Brandt Józef
Buckle Henry
Chełmoński Józef
Chmielowski Piotr: Młode siły; Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze
Comte Auguste
Darwin Charles Robert
Dickens Charles: Klub Pickwicka
Dostojewski Fiodor: Zbrodnia i kara
Dygasiński Adolf: Beldonek
Faleński Felicjan
Flaubert Gustave: Pani Bovary
Gierymski Aleksander
Gierymski Maksymilian
Gomulicki Wiktor
Grottger Artur
Konopnicka Maria: Mendel Gdański; Nasza szkapa; Rota; Ze szkoły
Kossak Juliusz
Kostrzewski Franciszek
Kraszewski Józef Ignacy
Krupiński Franciszek
Krzywicki Ludwik
Lam Jan
Limanowski Bolesław
Matejko Jan
Mickiewicz Adam
Mill John Stuart
Modrzejewska Helena
Moniuszko Stanisław
Norwid Cyprian Kamil
Ochorowicz Julian
Orzeszkowa Eliza: Gedali; Kilka uwag nad powieścią; Marta; Meir Ezofowicz; Nad Niemnem; O powieściach T. T. Jeża...
Prus Bolesław: Anielka; Antek; Emancypantki; Faraon; Farys; Kamizelka; Katarynka; Kroniki tygodniowe; Lalka; "Ogniem i mieczem", powieść z dawnych lat Henryka Sienkiewicza; Placówka; Przygoda Stasia
Renan Ernest
Siemiradzki Henryk
Sienkiewicz Henryk: Chwila obecna (felietony); Janko Muzykant; Krzyżacy; Listy z podróży; Potop; Szkice węglem; Quo vadis; W pustyni i w puszczy
Słowacki Juliusz
Spencer Herbert
Stendhal, właśc. Henri Beyle: Czerwone i czarne
Supiński Józef
Sygietyński Antoni
Szujski Józef
Świętochowski Aleksander: Liberum veto; My i wy; O życie (Chawa Rubin)
Taine Hippolyte
Tarnowski Stanisław
Tołstoj Lew: Anna Karenina
Zola Émile: Bestia ludzka; Germinal
Żeleński Tadeusz (Boy)
Żeromski Stefan Wykaz reprodukcji malarskich

Édouard Manet (1832-1883): Balkon,1868-1869
Claude Monet (1840-1926): Dworzec Saint-Lazare, 1877
Edgar Degas (1834-1917): Gwiazda, ok. 1878
Auguste Renoir (1841-1919): Śniadanie wioślarzy, 1881
Józef Chełmoński (1849-1914): Sprawa u wójta, 1873
Jan Matejko (1838-1893): Dzwon Zygmunta, 1874 (fragm.)
Aleksander Gierymski (1850-1901): Powiśle, ok. 1883
Józef Brandt (1841-1915): Jarmark na Podolu, ok. 1885