Klimatyzowany koszmar

Ożywczy powiew w świecie komercji i pustki (2010-10-08)

Jakub Haska Zostań recenzentem Merlin.pl.Podziel się swoją opinią i zdobywaj piórka!  Więcej o recenzencie

Gdy czytam Millera odczuwam przede wszystkim ulgę i radość. Ulgę z powodu jego ożywczego i pełnego szczerości sposobu opisywania świata i zamieszkujących go ludzi. Ameryka w oczach tego pisarza jawi się jako koszmarne miejsce, w którym "bycie artystą oznacza moralny trąd, ekonomiczne wykolejenie, społeczną degradację". Nie oszczędza swojej ojczyzny, kopie ją prosto w jaja z charakterystyczną dla siebie bezkompromisowością i bezceremonialnością. Jego zdaniem nigdzie indziej na świecie nie nastąpił taki rozdźwięk między człowiekiem i naturą, nigdzie indziej nie natrafił na tak nużący i monotonny tryb życia. W Ameryce nuda osiąga swoje apogeum - stwierdza bez ogródek. Amerykanie według Henry'ego są ordynarną, bezładną tłuszczą podatną na wszelkiego rodzaju manipulacje ze strony polityków, dziennikarzy czy duchownych. Coś wam to przypomina? Nie sposób się z tym nie zgodzić, choć powyższe stwierdzenia nie napawają optymizmem co do przyszłości gatunku homo sapiens i jego czysto teoretycznego rozwoju. Jesteśmy społeczeństwem niewolników, wykonujemy niewdzięczną pracę, która nas upadla, wyciska z nas całą witalność i wigor, całą radość życia. Nienawidzimy swojej pracy. Tylko nielicznym udaje się uniknąć kieratu, a okres przydatności jednostki ustala się zaledwie na czterdziesty piąty rok życia! Bez praw emerytalnych. Bez stabilizacji. Bez zabezpieczenia socjalnego. Po prostu najpierw się wyciska z człowieka wszystko co ma najwartościowszego, a gdy nie ma już co wycisnąć, gdy nie ostała się już żadna kropla, wyrzuca się go jak niepotrzebnego nikomu śmiecia. Oto raj jaki stworzyliśmy sobie na ziemi. Pesymistyczne? Posępne? Być może. Dla mnie jednak to poezja, głos prawdy w świecie obłudy i chamstwa. Miller ogłasza nam prawdy z lat czterdziestych ubiegłego wieku, które są szokująco aktualne w dzisiejszych czasach! Jakby nic się nie zmieniło. Nadal rządzą nami głupcy i oszołomy. Ludzie tyrają za psie pieniądze. A bezduszny rząd wyciąga swoją łapę po więcej! Zawsze będzie mu mało! Prawda, nawet najgorsza, wyzwala. Oczyszcza schorzałą duszę. I dlatego czuję radość. "Wydaje się, że tylko dzieła nieżyjących już twórców mają dla nas jakikolwiek urok czy wartość" - stwierdza Miller. I to też jest prawda. Tak właśnie ja to odczuwam, dlatego tak bliska jest mi twórczość tego "europejskiego Amerykanina". Pisze on o tym co ja czuję, co widzę dokoła, ten pęd ku samozagładzie, wyzysk i chciwość, śmierć, wojny i degradacja środowiska, ropa w Zatoce Meksykańskiej, czerwony szlam na Węgrzech, katastrofa goni katastrofę a pośrodku tego piekła stoi człowiek otumaniony wdychanymi spalinami, uśmiecha się głupkowato i ślini. Jesteśmy bezradni we własnym szaleństwie. Jesteśmy skazani. "Boże, gdybym dziś był młody, gdybym stanął twarzą w twarz z tym światem, który stworzyliśmy, palnąłbym sobie w łeb. (...) Z całą pewnością natomiast do głowy by mi nie przyszło, żeby napisać książkę, namalować obraz czy skomponować muzykę. Dla kogo"? - pyta Henry Miller. No właśnie, dla kogo? Ku przestrodze.

(1 z 1 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Recenzja-Rzeczpospolita - Dawno temu w Ameryce

Krzysztof Masłoń  Więcej o recenzencie

Henry Miller, który jak wiadomo z osobistego wyboru został paryżaninem, po dziesięciu latach pobytu w Europie, w 1939 r. powrócił do ojczyzny. Powodów było parę. W Stanach miał pisarz umierającego ojca, na Starym Kontynencie rozszalał się "pewien wariat nazwiskiem Hitler", przede wszystkim zależało mu jednak na pojednaniu z Ameryką. "Była to potrzeba przemożna - pisał - gdyż w przeciwieństwie do większości synów marnotrawnych powracałem nie z zamiarem pozostania na łonie rodziny, ale ponownego wyruszenia na tułaczkę, z której być może już nigdy bym nie powrócił. Chciałem po raz ostatni popatrzeć na swój kraj, by mieć potem dobre wspomnienia".

Wraz z przyjacielem Abe Rattnerem wyruszył Miller w trwającą trzy lata podróż, której efektem stał się "Klimatyzowany koszmar" - paszkwil na Amerykę, a zarazem hołd dla niej. Hołd złożony przede wszystkim ludziom, często nieznanym, bezimiennym, w których widział szansę dla pomyślnej realizacji Nowego Ładu. Pozostawał jednak nieufny, gdyż - jak wspominał - miał nieszczęście dorastać na marzeniach i wizjach wielkich Amerykanów, poetów i proroków, tymczasem w ojczyźnie "przeważył inny gatunek człowieka". W świecie zagraconym niepotrzebnymi gadżetami, wśród "ordynarnej, bezładnej tłuszczy", "zlęknionych kołtunów na roztrzęsionych nogach" czuł się źle. W Nowym Jorku najbardziej podobało mu się to, co przypominało Stary Świat, a znienawidził wszystko, co było w tym mieście "postępowe i na wskroś amerykańskie". Ale zdążył też w Ameryce zakochać się w swoim samochodzie (przyjeżdżając tam nie miał prawa jazdy), a widok Wielkiego Kanionu wzruszył go do łez.

Zachował za to trzeźwość w sądach na temat sztuki. Na początku lat 40. pod wpływem tego, co działo się w Europie, amerykańscy twórcy i krytycy niezwykle się wyemancypowali, wyzbywając kompleksu europejskiego, a przede wszystkim francuskiego, jako że z przegranymi na ogół nikt się nie liczy. Oburzało to autora "Zwrotnika Raka", który wołał: "Położona i rozłożona na łopatki Francja jest bardziej żywa, niż my kiedykolwiek byliśmy! Sztuka nie umiera z powodu przegranej wojny, zapaści gospodarczej czy chaosu politycznego. Umierająca Francja spłodziła więcej sztuki niż młoda i pełna wigoru Ameryka, niż fanatyczne Niemcy czy nawracająca świat Rosja. Sztuka nie bierze się z martwego narodu".

(1 z 1 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji