Niemcy na peryferiach Europy. Wędrówki przez Litwę, Spisz i brzeg Morza Czarnego

interesujące fakty przedstawione w średnio interesującej formie (2010-05-17)

Janusz Leszczyński Zostań recenzentem Merlin.pl.Podziel się swoją opinią i zdobywaj piórka!  Więcej o recenzencie

Faktograficznie autor dobrze opisuje jak ZSRR i inne komunistyczne rządy konsekwentnie tępiły wszelkie przejawy społeczności niemieckich mieszkających tam od setek lat. Skutek - o Niemcach litewskich czy odeskich można mówić już tylko w kontekście biologicznego pochodzenia a nie kulturowej odrębności - wiatry historii zrobiły swoje. Czegoś jednak tej książce zabrakło. Mimo, że dokumentuje sporo faktów i zawiera dużo relacji rozmów z "peryferyjnymi Niemcami" to brakuje tam trochę emocji i dramaturgii. Poza tym nie przedstawia wszystkich mniejszości niemieckich na wschodnich kresach Europy - nie ma np. nic o Niemcach rumuńskich którzy jako jedyni "wypięli się" na politykę "Heim ins Reich" Adolfa Hitlera. Autor trochę momentami irytuje naiwnością z jaką podchodzi do rzeczywistości, którą opisuje.

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji

Nieznane plemię (2009-02-22)

Łukasz Najder  Więcej o recenzencie

Pierwszym uczuciem, które pojawiło się u mnie w trakcie lektury tej książki, było uczucie zdziwienia. Bo co i rusz dowiadywałem się nowych i niezwykłych rzeczy o miejscach – jak wydawało mi się, do tej pory – znanych, oswojonych, bliskich. Litwa, Słowacja, Krym. Któż by pomyślał, że można wyruszyć w te rejony w poszukiwaniu czegoś więcej niż stymulujące pejzaże i nieme zabytki, niż centra terapeutycznych uciech? A jednak. Okazuje się, że są to też mało gościnne azyle, w których żyją tajemnicze plemiona, niechciani sąsiedzi, zgorzkniałe niewielkie wspólnoty, Niemcy. Karl-Markus Gauss w swoim reportażu opowiada właśnie o ich losach – przedwojennych, które z perspektywy lat i zaznanych okrucieństw jawią się jako mityczne i sielskie, oraz powojennych, które były pasmem upokorzeń, prześladowań i alienacji. W opowieści Gaussa wojna jest tragicznym momentem zwrotnym w dziejach mniejszości niemieckich zamieszkujących terytoria Bałtów i Słowian. Odtąd będą one już na zawsze napiętnowane stygmatem zdrajców i wrogów. Dla Litwinów i Rosjan to hitlerowska piąta kolumna, dla swoich rodaków w rdzennych Niemczech to grupa dziwolągów, która kultywuje stare mrzonki i zabiega wyłącznie o zasiłki od rządu federalnego. Również sami dla siebie są utrapieniem i katalizatorem waśni – zrzeszeni w kilkanaście wzajemnie zwalczających się organizacji, rozgoryczeni, nikomu niepotrzebni, świadomi zmarnowanego życia. Oprócz zdziwienia, poczułem również współczucie. Najzwyczajniej w świecie żałuje się tych ludzi. Trudno jest zwłaszcza nie wzruszać się podczas czytania przejmujących historii dzieci, które pod koniec wojny straciły rodziców – zabitych przez Rosjan, albo też zmarłych w wielokilometrowych zimowych marszach. Niemieckie sieroty na Litwie tworzyły dzikie watahy tak zwanych Wolfskinder, „dzieci-wilków”, imających się najróżniejszych sposobów, żeby tylko przeżyć w ekstremalnie ciężkich warunkach. Cześć z nich trafiło do litewskich rodzin i zostało przez te rodziny adoptowane. Jednak często to nie impuls wspaniałomyślności, czy przypływ empatii decydował o przygarnięciu małego Niemca. W ten prosty sposób bowiem zyskiwało się oddanego parobka, który dobrze pracował i był wdzięczny za wikt i łaskę. Wielu Niemców zostało po wojnie wywiezionych do obozów pracy w Kazachstanie, lub nad Morze Arktyczne. Stalinowski reżym nie oszczędzał nikogo – nawet tych rosyjskich Niemców, którzy od urodzenia mieszkali w Kraju Rad i wiernie służyli komunizmowi. Karl-Markus Gauss wskazuje również winnego tych wszystkich potworności: to nacjonalizm. Rozwój państwa narodowego, który organizował społeczności wokół „naszych” idei, dziedzictw i zwyczajów w opozycji do „ich”. Póki ludzi tutaj żyli w dobrowolnej ekumenie, póki okazywali sobie niezobowiązującą wzajemność, póty panował pokój. Obok siebie funkcjonowały rożne religie, języki i narodowości. Znakomita książka. Zapadający w pamięć wykład o tolerancji. Zapis nieszczęścia.

(1 z 5 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji