Pierścienie Saturna. Angielska pielgrzymka

Pierścienie pamięci (2009-07-29)

Radosław Orzeł  Więcej o recenzencie

W „Pierścieniach Saturna” wyruszamy w podróż śladem Sir Thomasa Browne’a. XVII wiecznego uczonego i wybitnego medyka. Twórcy nasiąkniętych sceptycyzmem dzieł z zakresu anatomii, religijności i moralności w tym głośnej „Hydriotaphia, Urn Burial” (1658r). Zarówno postać Browne’a jak jego spuścizna literacka nastarczają wielu tajemnic. Sebald identyfikuje Browne’a jako jednego z obserwatorów na obrazie „Lekcji anatomii doktora Tulpa” Rembrandta. Oczyma malarza i narratora widzimy jak zainteresowany ludzką cielesnością Browne, pochyla się nad ciałem. Skrzętnie gromadzi wypiski z pierwszej od wieków zalegalizowanej sekcji zwłok. Po latach, także ciało Browne’a poddane zostanie obróbce narzędziami chirurgicznymi. Czaszka uczonego trafi na wystawę w muzeum patomorfologii Norfolk & Norwich Hospital. Tutaj ślad się po niej urywa. Zakładając pewną wersję zdarzeń, Sebald rozpocznie zakrojone na szeroką skalę prywatne, introspektywne śledztwo. Wychodząc od tego co już wie o Browne’ie (ciekawy czego jeszcze może doświadczyć), szukając czaszki, szuka płaszczyzny podobieństw z tajemniczym medykiem. Docieka ich w obrazach, krajach, państwach, postaciach autentycznych czy w wyimaginowanym bestiarium „El libro de los seres imaginario” Jorge Luisa Borgesa. Tak jak u Borgesa, fikcja jest tak doskonale udokumentowana i plastycznie wiarygodna. Lotna narracja Sebalda, targa czytelnikiem od współczesnej Anglii po XIX Chiny. Zwiedzamy Francję, Belgię, Holandię, Niemcy. Wraz z Josephem Conradem zapuszczamy się do mieszkania jego wuja Tadeusza, po czym z Marlowem, bohaterem „Jądra Ciemności” wyruszamy na wyprawę do Konga. Spotykamy postacie historyczne i takie, których autentyczności nie będziemy potrafili podważyć. Szczególną wagę Sebald przywiązuje do przedmiotów codziennego użytku, roślin, pogody i budownictwa. Obok erudycyjnych wycieczek, kręgosłupem powieści jest samotna podróż narratora bezdrożami wschodniej Anglii. Ten szlak przemierzył niegdyś Browne. Tożsamy ze swym przeznaczeniem intelektualnego reportażysty, Sebald przywozi z wypraw bogaty zbiór ikonografii, poszlak, faksymiliów i materiału zdjęciowego (książka jest ilustrowana). Spacerując pod rękę zachodzimy do opuszczonych zamków, dworów których świetność dawno przeminęła, mieścin, którym sławy dodaje już tylko przeszłość. Pozorna martwota natury a szczególnie budownictwo niesie ludzkości, zdaniem pisarza, pewien ratunek przed obłędem faktografii, w którą sieć sam autor nieuchronnie się zaplątał. Trwałość miejsca, nieprzemijalność stojąca na straży wspomnień. Sebald pakuje zmysłowe doznania w podróżne sakwy. Unikatowość „Pierścieni Saturna” wypływa z charakteru narracji. Czytając, miałem wrażenie, że zamiast powieści, obcuję z albumem. Takim albumem wytarganym spod babcinego biurka, gdzie pod analogowym zdjęciem obok imion, widnieje zamaszysty opis stanów psychicznych sfotografowanych ludzi, ich miejsce na ziemi i ulokowanie w czasie. Ludzi, dziś niejednokrotnie trwających już poza czasem.

(2 z 2 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji