RMF Classic Kolekcja: Chopin

Fryderyk Chopin był największym kompozytorem i pianistą XIX wieku. Na rok przed śmiercią, w 1848 roku, londyńskie "Daily News" pisały o nim: "Delikatność i łagodność emanujące z jego gry mogą zwieść słuchacza, który nawet nie podejrzewa, jaki ogrom cierpień stoi za tą anielską muzyką". Większość koncertujących artystów byłaby szczęśliwa, gdyby mogła choć w części zrealizować to, co udało się Chopinowi. Jednak tylko jemu dane było w niespełna dwadzieścia lat artystycznej aktywności stworzyć dzieła uchodzące za szczyt osiągnięć w dziedzinie muzyki fortepianowej. I koncert fortepianowy powstał w lecie 1830 roku, tuż przed wybuchem Powstania Listopadowego. 23 września Chopin wykonał go na zorganizowanym przez siebie domowym koncercie, na którym zgromadziło się całe ówczesne środowisko muzyczne Warszawy. Wykonanie zostało owacyjnie przyjęte, a jedna z gazet określiła kompozycję jako "dzieło geniusza". Publiczna premiera miała miejsce 11 października podczas ostatniego koncertu Chopina przed opuszczeniem kraju. Kompozytor wspominał później: "Nie byłem zdenerwowany i zagrałem tak, jakbym był sam. Wszystko poszło dobrze, a brawa prawie mnie ogłuszyły". Niemiecki kompozytor, Robert Schumann, napisał nieco później: "Gdyby Mozart żył w dzisiejszych czasach, pisałby swe koncerty w stylu Chopina, a nie w stylu Mozarta".

Pierwsza część Koncertu rozpoczyna się wprowadzanym przez orkiestrę jednym z trzech tematów. Pełne rozmachu wejście solisty przywołuje ponownie ten motyw, ale Chopinowskie mistrzostwo poetyckiej transformacji sprawia, że słuchacz ma wrażenie, jakby słyszał te melodię po raz pierwszy. Chopin podał odbiorcom swoisty klucz do interpretacji, mówiąc o powolnej części koncertu: "ukochany pejzaż przywołujący najpiękniejsze wspomnienia". Finałowe rondo a la krakowiak rozpoczyna się bezpośrednio po części wolnej. Posiada charakterystyczne dla tego tańca zwroty rytmiczne odznaczające się akcentowaniem słabych części taktu.

II koncert fortepianowy, mimo numeracji, skomponowany został wcześniej, pomiędzy jesienią 1829 a lutym 1830 roku. Swój numer zawdzięcza dokonanej sześć lat później przez kompozytora rewizji, która nadała wówczas kompozycji jej ostateczny kształt. II Koncert fortepianowy wykonany został po raz pierwszy w domu kompozytora 21 lutego 1830 roku z towarzyszeniem orkiestry prowadzonej przez Karola Kurpińskiego, naczelnego kompozytora i kapelmistrza dworskiego. Publiczność ekstatycznie wyrażała uwielbienie dla tej kompozycji, a "Kurier Warszawski" nazwał Chopina "Paganinim fortepianu". Pierwsza część rozpoczyna się tajemniczo, jednak niebawem spokojne i ściszone brzmienie rozrywa głośne wejście tutti, ostatecznie określając charakter tego ustępu. Środkowa część utrzymana w charakterze nokturnowym stanowi pierwsze tak wyraźne, muzyczne świadectwo uczucia, jakie żywił Chopin do Konstancji Gładkowskiej, młodej adeptki śpiewu warszawskiego Instytutu Muzycznego. Pomimo to utwór został ostatecznie zadedykowany Delfinie Potockiej, późniejszej wybrance serca kompozytora. Trzecia część wprowadza temat w charakterze mazura, z którym przeplatają się liczne epizody wirtuozerskie, a całość dopełnia poruszająca finałowa koda.