Wolny wybór

Wartościowa pozycja

Karol Przybylak

"Doświadczenie powinno nas nauczyć najwyższej czujności w obronie swobód, gdy cele rządu zakładają korzyści. Ludzie zrodzeni do wolności są z natury gotowi odeprzeć każdy zamach na swe swobody ze strony niecnych władców. Większe zagrożenia dla wolności czają się w pochopnych posunięciach ludzi żarliwych i mających jak najlepsze intencje, lecz niczego nie rozumiejących" – te wypowiedziane w 1928 roku przez amerykańskiego sędziego słowa, stały się mottem książki Friedmanów. Na kartach "Wolności wyboru" zwracają oni uwagę na fakt nieustannego, narastającego ograniczania wolności obywatelskiej przez rządy poszczególnych krajów. Tymczasem bez tej wolności nie można mówić o wolności gospodarczej. Co więcej, jeśli władza ekonomiczna i polityczna znajduje się w jednych rękach, znajdujemy się na równi pochyłej… u jej kresu jest tyrania. Oczywiście Friedmanowie nie są pierwszymi, którzy w rozrastającej się kontroli rządu nad najróżniejszymi elementami naszego życia widzą ogromne zagrożenie. Na fakt ten zwracali już uwagę chociażby A. Smith czy T. Jefferson. Autorzy "Wolności wyboru", czerpiąc z myśli wymienionych postaci, odwołują się do konkretnych przykładów zarówno ze współczesności (książka wydana została w 1979 r.) jak i historii. Ogromne zaufanie, jakim demokratyczne społeczeństwa zaczęły obdarzać rządy ma swoje źródło w wielkim kryzysie z 1929 r. Jedną z jego konsekwencji był fakt, iż po raz pierwszy na szeroką skalę (w ramach polityki New Deal), rząd zaczął interweniować w procesy gospodarcze. Działania te miały na celu łagodzenie rzekomo niestabilnej gospodarki prywatnej. Tymczasem w rzeczywistości (…) rząd jest obecnie ważnym źródłem gospodarczej niestabilności ¬– twierdzą Friedmanowie. Ogromny rozrost systemów opieki społecznej, emerytalnych, państwowego szkolnictwa oraz najróżniejszych programów rządowych i subsydiów miały zlikwidować ubóstwo i wyrównywać szansę jednostek na dostatnie życie. Czy jednak mimo ogromnych pieniędzy łożonych na najróżniejsze fundusze i ich obsługę bieda została zlikwidowana? To pytanie zadają Friedmanowie w 1979 r., jest ono wciąż aktualne. Podobnie zresztą jak kwestia wydolności systemów emerytalnych oraz efektywności i skuteczności państwowego szkolnictwa. Niepowodzenia związane z działaniem tych systemów nie są wynikiem błędów czy niedociągnięć – mają one głębsze źródło. Jest nim użycie z gruntu złych środków do realizacji słusznych celów – uważają autorzy "Wolności wyboru". W dodatku, każda porażka związana z działaniem instytucji rządowej, wiąże się z reguły z jeszcze większym jej rozrostem, bądź dofinansowaniem. Nikt nie zadaje sobie bowiem pytania czy działanie biurokracji ma jakiś sens – uznaje się po prostu, że na osiągnięcie celu przyznano zbyt mało środków. To tylko jedna z niewielu przyczyn niepowodzeń tzw. „państwa opiekuńczego” (jest on bardzo skrupulatnie przeanalizowany w jednym z podrozdziałów), którego kryzys obserwować możemy aktualnie w Niemczech lub Francji. Na kartach "Wolności wyboru" Friedmanowie ukazują, że tzw. pomoc rządowa to fikcja. Działania, mające w zamierzeniu służyć dobru powszechnemu, wywołują zupełnie odwrotne efekty: ograniczają wolność i pogłębiają jeszcze niekorzystne zjawiska społeczne takie jak bieda czy bezrobocie. Lekarstwem jest powrót do źródeł i naturalnych praw społecznych i rynkowych. Friedmanowie bardzo często odwołują się do idei Adama Smitha. W swym klarownym wywodzie przedstawili oni konkretne propozycje rozwiązań i zmian, ograniczających uprawnienia rządowe i przywracających obywatelom należną im wolność. Oczywiście nie wszyscy zgodzą się z tymi propozycjami – na pewno jednak stanowią one poważny bodziec do refleksji nad tym jak wyglądać powinny relacje na linii rząd – obywatel, a także rząd – gospodarka.

(13 z 15 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji