Wybór tekstów - Marshall McLuhan

Recenzja-Rzeczpospolita - Guru szklanego ekranu

Łukasz Gołębiewski  Więcej o recenzencie

W liczącym blisko 600 stron wyborze tekstów Herberta Marshalla McLuhana znalazły się wszystkie, najbardziej reprezentatywne dla jego poglądów, fragmenty książek, a także wywiady, przemówienia i eseje.

McLuhan jest najbardziej znanym i najbardziej kontrowersyjnym teoretykiem mediów elektronicznych. To on jest twórcą terminu "globalna wioska" oraz pojęć mediów "zimnych" i "gorących". Uważał, że siła oddziaływania mediów zależy od tego, do jakich docierają zmysłów. Jako pierwszy wskazał na społeczny wymiar form przekazu.

Począwszy od lat 60., kiedy ukazały się najgłośniejsze książki McLuhana - "Galaktyka Gutenberga" i "Zrozumieć media" - uważany jest on za proroka ery mediów elektronicznych. Jedni badacze wyśmiewali się z jego prac, nazywając go "guru szklanego ekranu", inni wskazywali na ich nowatorstwo i świeżość spojrzenia na problemy ludzkiej komunikacji. Sam McLuhan doskonale zdawał sobie sprawę z oryginalności własnych tez. W książce "Zrozumieć media" przytacza anegdotę dotyczącą rozmowy z przerażonym wydawcą swoich książek: "Pański materiał w siedemdziesięciu pięciu procentach jest nowy. Aby odnieść sukces, książka nie może mieć więcej niż dziesięć procent nowego materiału" - przekonywał wydawca.

Samochody to przeżytek

Choć książki McLuhana pisane są trudnym, erudycyjnym językiem, autor "Galaktyki Gutenberga" szybko zdobył ogromną popularność i przez ponad dwadzieścia lat cieszył się opinią największego eksperta w dziedzinie mediów. Doradzał premierowi Kanady w sprawach związanych z kampanią wyborczą, prowadził ekspertyzy dla wielu koncernów. Firmie General Motors przepowiadał - za ogromne honorarium - że samochody to przeżytek. To samo prognozował firmie Bell na temat przyszłości telefonu. Słynął z oryginalnych sformułowań w rodzaju: "Alfabet jest agresywnym i wojowniczym pochłaniaczem kultur", "Schizofrenia może być nieuchronnym skutkiem piśmienności", "Ludzie w zasadzie nie czytają gazet - wchodzą w nie każdego ranka, jak do gorącej kąpieli", itp.

Tego typu sformułowania sprawiły, że McLuhan dość powszechnie uważany jest za wroga kultury piśmiennej i wielkiego orędownika mediów masowych. Koncepcja McLuhana dotycząca wpływu środka wyrażania myśli i komunikacji międzyludzkiej na kulturę ma dowodzić, że wynalazek alfabetu rozbił kulturę plemienną i wpłynął na rozwój zachodniej cywilizacji. Rozwój techniki komunikowania masowego może prowadzić do rekonstrukcji społeczności lokalnych - "Nasz świat w dramatycznym zwrocie zaczyna się kurczyć. Ścieśniony przez elektryczność, staje się wioską. Połączenie z elektroniczną prędkością wszystkich funkcji społecznych i politycznych w nagłej implozji ogromnie zwiększyło ludzkie poczucie odpowiedzialności" - pisał w książce "Zrozumieć media". W epoce Internetu i telewizji satelitarnej coraz częściej wracamy do tych zagadnień, na które przed czterdziestu laty wskazywał McLuhan. Globalna wioska oznacza większą odpowiedzialność. To jedno z najważniejszych przesłań McLuhana dla następnych pokoleń.

McLuhan wskazywał na fakt, że system znaków, jakim jest alfabet, daje autorowi przekazu komfort nieuczestnictwa w bezpośrednim odbiorze treści. Inaczej jest w przypadku bezpośredniej dyskusji czy radiowych rozmów ze słuchaczami. Druk nie angażuje zmysłów, dlatego jest medium zimnym. Zimne formy przekazu tworzą "zimną" kulturę. Dlatego cywilizacja zachodnia tak różni się od murzyńskich społeczności afrykańskich. McLuhan nie krytykował jednak, jak się powszechnie sądzi, druku, a jedynie wskazywał, że nadchodzi era mediów gorących. Konsekwencjom tej zmiany kulturowej poświęcił wiele interesujących akapitów, choćby w cyklu artykułów poświęconych masowej reklamie i jej oddziaływaniu na człowieka...

(7 z 7 uznało tę recenzję za pomocną.)

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji