Zaułki Mistrza Wolanda

Recenzja-www.latarnik.pl - Osobiste portrety Rosji

Wojciech Pięciak  Więcej o recenzencie

Kraj i język można poznawać na różne sposoby. Jeden z wybitnych polskich znawców Rosji, dziś człowiek mocno wiekowy, zwykł był mawiać (choć tylko w gronie prywatnym...), że z jego doświadczeń wynika, iż poznawanie takie najlepiej udaje się ,,poprzez łóżko". Istotnie, miłość może być silną motywacją; chyba także miłość bardziej platoniczna - do jakiegoś kraju, jego kultury, ,,duszy".

Jakoś tak jest z Rosją i polskimi jej znawcami, że wielu z nich darzy kraj ten uczuciami, nawet jeżeli przychodzi im go krytykować, piętnować, a nawet się go bać. I niewątpliwie również w ostatniej książce Grzegorza Przebindy Zaułki Mistrza Wolanda widać emocje autora: od fascynacji po rozczarowanie.

Przebinda (rocznik 1959) - filolog i historyk idei, pracownik Uniwersytetu Jagiellońskiego, ostatnio w funkcji dyrektora Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej, a także członek redakcji wydawanego po rosyjsku w Warszawie pisma Nowaja Polsza, kolportowanego na terenie Rosji - jest jednym z niewielkiego bądź co bądź grona rusycystów-publicystów, którego nieformalnym liderem był zmarły trzy lata temu Andrzej Drawicz. Zaułki Mistrza Wolanda to piąta już jego książka. O ile poprzednie krążyły głównie wokół rosyjskiej filozofii Sołowjowa, Czernyszewskiego, Bierdiajewa (a także życia polityczno-kulturalnego - współtworzył on leksykon Kto jest kim w Rosji po 1917 roku), tym razem otrzymujemy zbiór form rozmaitych: szkiców, reportaży podróżnych, esejów, wywiadów i wspomnień z dwunastu lat, między rokiem 1987 a 1999. Opublikowane w tym czasie m.in. w Tygodniku Powszechnym i Rzeczpospolitej, teksty te zostały uporządkowane i poukładane w spójne bloki - choć warto zaznaczyć, że niektórym z nich, pisanym pod wpływem chwili, przydałaby się dzisiaj redakcja, podkreślająca dystans do wydarzeń.

Co nie zmienia faktu, że całość składa na fascynujący portret kraju przeżywającego różne etapy czasów przełomu - nie tylko politycznego i gospodarczego, ale i kulturowego, by nie rzec cywilizacyjnego - oglądane z osobistej, polskiej perspektywy podróżnika. Te kolejne etapy są tym bardziej wyraziste, że odwiedzający regularnie Rosję Przebinda przyjeżdżał - celowo lub przypadkiem - w momentach zwrotnych, jak zapomniany już w Polsce szok cenowy po nieudanej (inaczej niż w Polsce) radykalnej reformie gospodarczej Gajdara z początku lat dziewięćdziesiątych, potem krwawe ,,rozwiązanie" przez wierne Jelcynowi wojsko konfliktu prezydenta z parlamentem albo wybuch wojny w Czeczenii w 1996 roku.

Książkę tworzą więc reportaże z podróży (po kilka razy Moskwa i Petersburg, a także Niżnij Nowogród), dalej rozmowy z wybitnymi postaciami życia kulturalnego jak np. Irina Iłowajska-Alberti, Natalia Gorbaniewska, Bułat Okudżawa, szkice polityczne, eseje o rosyjskich dyskusjach intelektualnych lat dziewięćdziesiątych, a także pożegnania zmarłych, w tym szczególnie Andrzeja Drawicza. Szkoda zresztą, że wspomnienie o Drawiczu nie znalazło się zaraz na początku tego zbioru, bo wyjaśnia ono w znacznym stopniu, dlaczego Przebindzie - mówiąc trywialnie - chce się w ogóle jeździć do tego niezbyt w końcu atrakcyjnego kraju...

Bowiem to Drawicz, który dla Przebindy był nauczycielem i mistrzem sprawił, że filologia rosyjska stała się dla kończącego studia 23-latka czymś więcej niż tylko zwyczajnym zawodem. Stało się to poniekąd przez przypadek - o ile w takich sytuacjach można mówić o przypadkach. W roku 1981 Przebinda, student rusycystyki UJ, przypadkowo wsiadł do tego samego pociągu relacji Kraków-Warszawa, którym jechał Drawicz. On wybierał się do Kielc (wtedy nie było jeszcze ekspresów Inter-City), Drawicz wracał do rodzinnej Warszawy z Krakowa, gdzie gościnnie wykładał na rusycystyce UJ...

Oceń recenzję. Czy jest przydatna?: Przyciskając jeden z klawiszy,oceniasz przydatnośćrecenzji dla kupujących.

Zgłoś nadużycie Zgłoś nadużycie, jeśli powyższarecenzja zawiera treści niezgodnez Regulaminem recenzji